Paul van den Broek
Paul van den Broek, (Ph.D. University of Chicago, 1985) is hoogleraar Pedagogische Wetenschappen aan de Universiteit Leiden. Hij onderzoekt de cognitieve en neurologische processen tijdens begrijpend lezen bij kinderen en volwassenen, en de ontwikkeling van instructiemethoden voor bekwame en zwakke lezers. Hij heeft veel gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften en boeken en is redacteur van zeven boeken. In 2010 is hij door Science gevraagd een artikel te schrijven over het gebruik van teksten in zaakvakken. Hij was lid van het OESO leesexpertpanel dat de internationale PISA-leestest 2018/2022 ontwikkelde, en primaire auteur van het rapport Sturen op Begrip: Effectief Leesonderwijs in Nederland (2021) aan de Vaste 2e Kamer Commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Hij is lid van de Kennistafel Effectief Leesonderwijs en van de Taalraad. In 2017 ontving hij de Distinguished Scientific Contributions Award van de Society for Text & Discourse.
Keynote Presentation
De wisselwerking tussen lezen met begrip en achtergrondkennis
Lezen met begrip en de kennis van de lezer zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Achtergrondkennis is essentieel voor het begrijpen van een tekst en, omgekeerd, begrip van (zaakvak)teksten is onmisbaar voor het opbouwen van kennis. Deze wisselwerking tussen lezen en leren staat centraal in deze presentatie. Het eerste deel van de presentatie beschrijft de processen die plaatsvinden wanneer een lezer een coherente mentale representatie van de tekst opbouwt en de rol die achtergrondkennis van de lezer daarbij speelt. De nadruk ligt op de combinatie van passieve en actieve processen en op de belangrijke rol van de standaard voor coherentie die de lezer hanteert. In het tweede deel wordt beschreven hoe begrip van teksten leidt tot inhoudelijke kennisontwikkeling in de lezer. De nadruk ligt hierbij met name op de essentiële rol van diep begrip voor leerlingen om hun kennis door het lezen van (zaakvak)teksten te vergroten. In deze delen wordt inzichtelijk gemaakt hoe de wisselwerking zowel kennis als leesbegrip versterkt. Echter, de relatie is niet alleen positief maar kan ook negatief zijn, zoals bij foutieve of misleidende informatie in de tekst (bijv. misinformatie, fake news) of in achtergrondkennis van de lezer (bijv. misconcepties). In het derde deel komen deze situaties en manieren om de nadelige effecten zo veel mogelijk te voorkomen aan bod. In het vierde deel worden implicaties van de eerdere delen voor onderwijs gericht op lees- en kennisontwikkeling benoemd.